EMMA4EU – wspólne działania na rzecz przeciwdziałania wylesianiu w łańcuchach dostaw

Wylesianie, którego główną przyczyną jest ekspansja rolnictwa, stanowi jeden z istotnych czynników przyczyniających się do zmiany klimatu i utraty różnorodności biologicznej, szczególnie w krajach tropikalnych. W odpowiedzi na ten problem powstał projekt „Innovation Alliance for Training Programmes for Deforestation-Free Supply Chains in Europe” (EMMA4EU) – europejska inicjatywa, która ma na celu przeciwdziałanie wylesianiu powiązanemu z produkcją i łańcuchami dostaw.

Projekt zakłada opracowanie innowacyjnych rozwiązań szkoleniowych, które przyczynią się do stworzenia nowej specjalizacji zawodowej – menedżera ds. łańcuchów dostaw wolnych od wylesiania (Deforestation-Free Supply Chain Manager). Program szkoleniowy będzie łączył kompetencje cyfrowe, ekologiczne i interdyscyplinarne, wspierając transformację w kierunku bardziej ekologicznej gospodarki.

Ukryte źródła wylesiania i rola Unii Europejskiej

W codziennym życiu większość z nas korzysta z produktów, których produkcja może przyczyniać się do wylesiania. Należą do nich tzw. surowce obarczone ryzykiem wylesiania (forest-risk commodities), takie jak bydło, drewno, olej palmowy, soja, kakao, kawa i kauczuk. Wszystkie te surowce mogą w istotnym stopniu przyczyniać się do wylesiania, szczególnie w regionach tropikalnych.

W latach 1990–2020 nasza planeta straciła szacunkowo 420 mln hektarów lasów. W latach 2015–2020 tempo wylesiania wynosiło aż 10 mln hektarów rocznie. Unia Europejska jest drugim co do wielkości importerem towarów powiązanych z wylesianiem, odpowiadając za 16% światowego wylesiania i w znacznym stopniu przyczyniając się do zmiany klimatu.

Pomimo licznych inicjatyw podejmowanych na całym świecie w celu przeciwdziałania wylesianiu, nadal stoimy przed poważnymi wyzwaniami. Należą do nich m.in. identyfikowalność produktów i dostawców, przeprowadzanie procedur należytej staranności i oceny ryzyka, monitorowanie zmian w użytkowaniu gruntów oraz powiązanie systemów produkcji surowców z informacjami o ich pochodzeniu. Brak przejrzystości, ograniczona skuteczność działań oraz złożoność przepisów mogą hamować postęp. Dodatkowym problemem jest fragmentacja istniejących mechanizmów regulacyjnych, które często okazują się niewystarczające.

W odpowiedzi na te wyzwania Komisja Europejska wprowadziła rozporządzenie w sprawie produktów wolnych od wylesiania (EU Deforestation Regulation). Zakazuje ono wprowadzania do obrotu na rynku UE oraz wywozu z UE określonych towarów, jeżeli zostały wyprodukowane na gruntach, na których doszło do wylesienia po 31 grudnia 2020 r.

Główny cel EMMA4EU: stworzenie sieci szkoleniowej na rzecz łańcuchów dostaw wolnych od wylesiania

Pomimo że wylesianie jest ściśle powiązane z rolnictwem, handlem i wzorcami konsumpcji w całych łańcuchach dostaw, problem ten jest najczęściej postrzegany jako zagadnienie dotyczące wyłącznie leśnictwa. Brak podejścia międzysektorowego znajduje odzwierciedlenie w programach kształcenia oferowanych przez uczelnie wyższe i instytucje kształcenia oraz szkolenia zawodowego (HEI i VET). Właśnie z potrzeby wypełnienia tej luki edukacyjnej zrodził się projekt EMMA4EU, współfinansowany przez Komisję Europejską w ramach programu Erasmus+.

EMMA4EU ma na celu uzupełnienie istniejących braków w wiedzy poprzez rozwijanie współpracy między różnymi dziedzinami. W ramach projektu powstanie sojusz skupiający uczelnie wyższe, instytucje kształcenia i szkolenia zawodowego, przedsiębiorstwa, podmioty publiczne oraz organizacje pozarządowe.

W ramach projektu partnerzy opracują innowacyjne rozwiązania szkoleniowe, które pozwolą przygotować nowych specjalistów, wyposażając ich w interdyscyplinarne kompetencje z zakresu zgodności z przepisami, społecznej odpowiedzialności biznesu oraz technologii cyfrowych. W ten sposób powstanie nowa grupa zawodowa – menedżerowie ds. łańcuchów dostaw wolnych od wylesiania (Deforestation-Free Supply Chain – DFSC Managers) – zdolna do skutecznego reagowania na opisane wcześniej wyzwania.

Specjaliści DFSC będą odgrywać kluczową rolę w transformacji łańcuchów dostaw surowców obarczonych ryzykiem wylesiania w kierunku bardziej zrównoważonych modeli oraz wspierać przedsiębiorstwa w zapewnianiu zgodności z unijnym rozporządzeniem w sprawie produktów wolnych od wylesiania (EUDR). Ponadto będą przyczyniać się do rozwoju bardziej przyjaznej środowisku gospodarki o obiegu zamkniętym oraz realizacji celu osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 roku.

Dotychczasowe działania i kolejne etapy projektu

Projekt EMMA4EU rozpoczął się w czerwcu 2023 r., a jego zakończenie zaplanowano na maj 2026 r. W realizację projektu zaangażowane jest konsorcjum partnerów, w skład którego wchodzą: ETIFOR SRL, Uniwersytet w Padwie (Università degli Studi di Padova), Uniwersytet w Wageningen (Wageningen University), Uniwersytet Albrechta i Ludwika we Fryburgu (Albert-Ludwigs-Universität Freiburg), OpenForests UG, Copenhagen Business School, Stichting Advice and Investigation for Development and Environment, Uniwersytet Makerere (Makerere University), Forema SRL oraz Preferred by Nature. 

Na początku listopada projekt EMMA4EU osiągnął kolejny ważny etap – odbyło się pierwsze stacjonarne spotkanie wszystkich partnerów z Włoch, Danii, Niemiec, Holandii i Ugandy.

Dwudniowe spotkanie umożliwiło wymianę doświadczeń i perspektyw partnerów oraz określenie kolejnych działań. Rozpoczęto prace nad zdefiniowaniem wymaganych kompetencji i zebraniem przykładów dobrych praktyk w zakresie zapewniania zrównoważonych łańcuchów dostaw. Będą one podstawą do opracowania programów szkoleniowych dla uczniów szkół zawodowych i studentów. Pierwszy kurs e-learningowy miał być dostępny na początku 2025 r., natomiast uruchomienie programów akademickiego i zawodowego zaplanowano na drugą połowę tego samego roku.

For more information, please visit the EMMA4EU project website. 

Stay tuned for more updates from the project, visit the emma4eu.eu website.