10 kluczowych interpretacji zawartych w aktualizacjach wytycznych i sekcji FAQ dotyczących EUDR – co warto wiedzieć

Jakie zmiany wprowadzono?

1. Uproszczone procedury weryfikacji należytej staranności na wcześniejszych etapach łańcucha dostaw przez Operatorów i podmioty handlowe działające na dalszych etapach (FAQ 3.4, 7.25)

   Określono minimalne wymogi, jakie muszą spełnić Operatorzy niebędący MŚP oraz podmioty handlowe niebędące MŚP, działające na dalszych etapach łańcucha dostaw, aby zweryfikować jakość systemów należytej staranności stosowanych na wcześniejszych etapach. Muszą oni co najmniej zebrać numery referencyjne i numery weryfikacyjne wcześniej złożonych oświadczeń o należytej staranności (DDS), a następnie sprawdzić ich ważność przed przywołaniem ich we własnych oświadczeniach DDS.

   Ponieważ unijny System Informacyjny automatycznie weryfikuje ważność numerów referencyjnych po ich wprowadzeniu, ten drugi krok nie wiąże się z dodatkowym obciążeniem administracyjnym.

   Ponieważ Operator lub podmiot handlowy niebędący MŚP, działający na dalszym etapie łańcucha dostaw, nadal ponosi odpowiedzialność za zgodność z przepisami, FAQ wyraźnie wskazuje, że możliwe jest podejmowanie dalszych działań w celu oceny jakości systemów należytej staranności stosowanych na wcześniejszych etapach. Wśród sugerowanych działań w pierwszej kolejności wymieniono sprawdzenie informacji zawartych we wcześniej złożonych oświadczeniach DDS, takich jak kraje produkcji, dane geolokalizacyjne, ilości produktów czy kody HS. Następnie FAQ wskazuje na możliwość gromadzenia i analizowania dodatkowych informacji, wykraczających poza dane dostępne w Systemie Informacyjnym. Przykładowe działania obejmują zapoznanie się z publicznymi podsumowaniami raportów dotyczących systemów należytej staranności dostawców niebędących MŚP, sprawdzenie wyników audytów lub zwrócenie się o dodatkowe informacje. Działania te pozostają jednak dobrowolne.

2. Produkty złożone: należyta staranność dotyczy wyłącznie głównego towaru (Guidance Chapter 9, FAQ 1.3)

   Wyjaśniono niejasności wynikające z rozbieżności w sformułowaniach stosowanych we wcześniejszych wersjach Wytycznych i FAQ. Zaktualizowane Wytyczne są obecnie spójne z FAQ i potwierdzają, że obowiązek przeprowadzenia procedury należytej staranności dotyczy wyłącznie produktów objętych zakresem EUDR, które należą do głównego towaru wchodzącego w skład produktu złożonego. Przykładowo, w przypadku tabliczki czekolady zawierającej kakao i olej palmowy Operatorzy muszą przeprowadzić procedurę należytej staranności wyłącznie w odniesieniu do produktów z kakao (takich jak proszek kakaowy i masło kakaowe), wymienionych w załączniku I.

3. Oświadczenie DDS może obejmować wiele przesyłek, ale maksymalnie przez okres jednego roku (FAQ 5.19-5.21)

   Chociaż możliwość ta była uwzględniona już we wcześniejszych wersjach dokumentów, zaktualizowana sekcja FAQ dodatkowo wyjaśnia, że Operatorzy mogą składać jedno oświadczenie DDS obejmujące wiele przesyłek. Takie oświadczenie może być następnie przywoływane w różnych zgłoszeniach celnych.

   FAQ wyraźnie wskazuje, że jedno oświadczenie DDS może obejmować okres nie dłuższy niż 12 miesięcy. Oznacza to, że nie może ono dotyczyć przesyłek ani partii produktów z okresu przekraczającego rok od daty złożenia oświadczenia. Jest to uzasadnione ograniczenie okresu obowiązywania DDS, ponieważ Operatorzy są zobowiązani do corocznego przeglądu swojego systemu należytej staranności. Dłuższy okres utrudniałby wykazanie zgodności między produktami zadeklarowanymi a produktami faktycznie lub planowo wprowadzanymi na rynek UE bądź eksportowanymi.

   Ponadto, w przypadku gdy jedno oświadczenie obejmuje wiele przesyłek lub partii produktów, Operatorzy muszą pamiętać, że ilość danego produktu wprowadzanego na rynek musi być objęta oświadczeniem DDS. Po wprowadzeniu na rynek całej zadeklarowanej ilości konieczne jest złożenie nowego oświadczenia dla każdej kolejnej ilości produktu.

4. Ponowny przywóz produktów do UE: doprecyzowanie nowych wymagań (FAQ 5.4)

   We wcześniejszej wersji FAQ wskazano, że ponowny przywóz do UE produktu objętego zakresem EUDR, który wcześniej opuścił terytorium Unii, wymaga ponownego przeprowadzenia procedury należytej staranności przez Operatora oraz złożenia nowego oświadczenia DDS. Uzasadnieniem było to, że produkt utracił status towaru unijnego w rozumieniu przepisów celnych.

   Obecnie obowiązki dotyczące ponownego przywozu produktów objętych EUDR do UE uległy istotnej zmianie. Zaktualizowane FAQ uznaje podmiot dokonujący ponownego przywozu za „Operatora działającego na dalszym etapie łańcucha dostaw” (downstream operator). Importerzy będący MŚP mogą odwołać się do pierwotnego oświadczenia DDS, natomiast importerzy niebędący MŚP muszą złożyć nowe oświadczenie DDS, ale mogą przywołać pierwotne oświadczenie w celu zapewnienia identyfikowalności produktu.

5. Dane geolokalizacyjne: nie zawsze są widoczne ani wymagane (FAQ 3.6, 7.15)

   Zaktualizowane FAQ wyjaśnia, że EUDR nie nakłada na Operatorów działających na wcześniejszych etapach łańcucha dostaw (upstream operators) prawnego obowiązku udostępniania danych geolokalizacyjnych podmiotom działającym na dalszych etapach. Co więcej, Operatorzy na wcześniejszych etapach mogą sami zdecydować, czy dane geolokalizacyjne zawarte w ich oświadczeniach DDS będą widoczne dla kolejnych podmiotów za pośrednictwem Systemu Informacyjnego.

   W rezultacie Operatorzy i podmioty handlowe niebędący MŚP, działający na dalszych etapach łańcucha dostaw i odwołujący się do wcześniejszych oświadczeń DDS, nie mają obowiązku pozyskiwania danych geolokalizacyjnych za pośrednictwem Systemu Informacyjnego ani z innych źródeł. Mogą jednak dobrowolnie zdecydować się na ich uzyskanie na potrzeby własnych procedur należytej staranności (np. jeśli chcą wyjść poza minimalne wymogi weryfikacji). Mogą również uzgodnić przekazywanie takich informacji innymi kanałami, z zachowaniem przepisów o ochronie danych.

6. Doprecyzowanie: jak uwzględniać przepisy handlowe i celne (FAQ 1.29.1, 1.29.2)

   Zgodnie z art. 2 pkt 40 EUDR przepisy prawa są istotne, jeśli dotyczą statusu prawnego obszaru produkcji, czyli w sytuacji, gdy konkretne regulacje wpływają na status prawny obszaru, na którym wyprodukowano dane towary.

   W odniesieniu do przepisów handlowych i celnych zaktualizowane FAQ wyjaśnia, że takie regulacje – które ze swej natury nie dotyczą statusu prawnego obszaru produkcji – również mogą być istotne, jeżeli odnoszą się bezpośrednio do odpowiednich sektorów produkcji rolnej lub leśnej. Przykładem mogą być określone dokumenty dotyczące rolnictwa lub leśnictwa, których przedstawienie jest wymagane podczas odprawy celnej lub na podstawie przepisów handlowych obowiązujących w kraju produkcji.

   Należy jednak pamiętać, że znaczenie mają wyłącznie przepisy handlowe i celne obowiązujące w kraju produkcji. Przykładowo, jeżeli ziarna kakaowca są uprawiane w kraju A, przetwarzane w kraju B, a następnie wprowadzane na rynek UE w kraju C, istotne są wyłącznie przepisy obowiązujące w kraju A.

7. Handel opakowaniami i paletami (FAQ 2.6, 2.15)

   Opakowania (np. palety) podlegają EUDR, o ile są wprowadzane do obrotu, udostępniane na rynku lub eksportowane jako samodzielne produkty, a nie jako opakowania przeznaczone do pakowania innych produktów. Jednak gdy dane opakowanie staje się materiałem opakowaniowym wykorzystywanym wyłącznie do podtrzymywania, ochrony lub transportu innego produktu, przestaje być objęte zakresem rozporządzenia. Oznacza to, że:

   • Sprzedaż lub wynajem używanych materiałów opakowaniowych innym przedsiębiorstwom (np. palet z drugiej ręki) nie podlegają obowiązkom wynikającym z EUDR.
   • Puste, używane opakowania, które zostały już po raz pierwszy wykorzystane do podtrzymywania, ochrony lub transportu innego produktu, również pozostają poza zakresem rozporządzenia. Dotyczy to m.in. systemów obiegu zamkniętego, w których palety są wymieniane między przedsiębiorstwami w celu ich ponownego wykorzystania do transportu.

    

   Należy jednak pamiętać, że jeżeli opakowanie zostanie naprawione z wykorzystaniem nowych materiałów objętych zakresem EUDR (np. drewna), materiały te będą musiały zostać objęte procedurą należytej staranności, a dla nich należy złożyć oświadczenie DDS.

8. Odpowiedzialność w przypadku korzystania z usług podwykonawców (FAQ 3.14)

   Zaktualizowane FAQ doprecyzowuje, który podmiot należy uznać za Operatora lub podmiot handlowy w sytuacji, gdy jedna firma zleca innej dostarczenie produktów objętych zakresem EUDR, związanych z jej działalnością handlową. W takich przypadkach za zgodność z przepisami odpowiada podmiot, który udostępnia produkt na rynku UE.

   Przykładowo, jeżeli firma zewnętrzna kupuje i dostarcza czekoladę w imieniu supermarketu, pełni rolę podmiotu handlowego. Jeżeli natomiast właścicielem produktu pozostaje supermarket, a firma zewnętrzna sprzedaje go w jego imieniu, nie przejmując prawa własności, to supermarket jest Operatorem. Zaktualizowane dokumenty zawierają również dodatkowe przykłady.

9. Próbki i korespondencja wyłączone z zakresu EUDR (FAQ 2.13-2.14)

   Potwierdzono, że przesyłki zawierające korespondencję, takie jak listy, pozostają poza zakresem EUDR, ponieważ nie są uznawane za wprowadzanie produktów do obrotu. Jeżeli jednak przesyłka z korespondencją zawiera produkt objęty zakresem rozporządzenia (np. koperta zawierająca taki produkt), będzie on podlegał wymogom dotyczącym oświadczenia DDS, jeśli został dostarczony w ramach działalności handlowej.

   Zgodnie z projektem aktu delegowanego zaktualizowane FAQ potwierdza również, że próbki przeznaczone do badań lub oceny są wyłączone z zakresu EUDR. Próbki takie mają zazwyczaj znikomą wartość i mogą być wykorzystywane przez przedsiębiorstwa do pozyskiwania zamówień od nowych dostawców. Produkty poddawane badaniom często są zużywane lub niszczone w trakcie analiz lub testów.

10. Państwa Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) (FAQ 9.13)

    Zaktualizowane FAQ potwierdza, że Norwegia, Islandia i Liechtenstein, mimo że należą do Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG), są traktowane jako „państwa trzecie” zgodnie z art. 2 pkt 35 EUDR. Wynika to z faktu, że nie należą do „obszaru celnego Unii”, zdefiniowanego w art. 2 pkt 34 rozporządzenia. Państwa te mogą w przyszłości przyjąć przepisy EUDR, jednak nie zostało to dotychczas potwierdzone, a proces ten może potrwać kilka lat.

    Szwajcaria, która należy do EFTA, ale nie jest członkiem EOG, będzie nadal traktowana jako państwo trzecie.