Pakiet Omnibus dotyczący zrównoważonego rozwoju – najważniejsze informacje

Na pierwszy rzut oka pakiet wydaje się przynosić firmom, szczególnie mniejszym przedsiębiorstwom, pewne ułatwienia. Krytycy ostrzegają jednak, że ta tak zwana „uproszczona” regulacja może wiązać się z istotnymi konsekwencjami, potencjalnie osłabiając mechanizmy odpowiedzialności przedsiębiorstw, których opracowanie zajęło wiele lat, a które odgrywają ważną rolę w promowaniu postępu w obszarze ochrony środowiska i kwestii społecznych.

Zmiany obejmują kilka kluczowych aktów prawnych, w tym dyrektywę UE w sprawie sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (EU Corporate Sustainability Reporting Directive (EU CSRD)), która ustanawia obowiązek raportowania informacji dotyczących zrównoważonego rozwoju przez przedsiębiorstwa, oraz dyrektywę UE w sprawie należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (EU Corporate Sustainability Due Diligence Directive (EU CSDDD)), zobowiązującą firmy do ustanowienia systemu należytej staranności w celu identyfikowania i przeciwdziałania negatywnym skutkom dla praw człowieka i środowiska, wynikającym z działalności prowadzonej w ramach ich łańcuchów wartości.

Pakiet Omnibus proponuje istotne zmiany w dyrektywie CSRD, polegające na zawężeniu zakresu podmiotów zobowiązanych do raportowania i ograniczeniu tego obowiązku wyłącznie do największych przedsiębiorstw działających w UE. W rezultacie liczba firm objętych obowiązkiem raportowania miałaby zmniejszyć się o 80%. Pakiet przewiduje również odroczenie obowiązków sprawozdawczych dla przedsiębiorstw, które pierwotnie miały rozpocząć raportowanie od 2026 r. Komisja Europejska zobowiązała się także do znacznego ograniczenia liczby wymaganych wskaźników raportowania oraz zrezygnowała z opracowywania sektorowych standardów sprawozdawczości.

W przypadku dyrektywy CSDDD pakiet Omnibus przewiduje przesunięcie kluczowych terminów, w tym rozpoczęcie stosowania pierwszego etapu przepisów w lipcu 2028 r. dla największych przedsiębiorstw. Proponuje również ograniczenie lub modyfikację wielu elementów dyrektywy, m.in. wymogów dotyczących konsultacji z interesariuszami, zakresu oceny ryzyka, obowiązku zakończenia relacji biznesowych jako środka ostatecznego oraz przepisów dotyczących odpowiedzialności cywilnej przedsiębiorstw.

Zmiany obejmują również inne regulacje, w tym unijną taksonomię (EU Taxonomy), – system klasyfikacji opracowany przez UE, który pomaga przedsiębiorstwom i inwestorom identyfikować działalność gospodarczą uznawaną za zrównoważoną środowiskowo, wspierając podejmowanie decyzji inwestycyjnych zgodnych z zasadami zrównoważonego rozwoju. Modyfikacjom poddano także mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂ Carbon Border Adjustment Mechanism (EU CBAM). Regulacja ta ma na celu ustalenie odpowiedniej ceny emisji dwutlenku węgla związanych z importowanymi towarami, aby zachęcać do bardziej ekologicznej produkcji przemysłowej w krajach spoza UE.

Komisja Europejska wskazuje, że proponowany pakiet Omnibus ma ograniczyć złożoność unijnych wymogów dotyczących zrównoważonego rozwoju dla wszystkich przedsiębiorstw, a w szczególności dla MŚP. Proponowane zmiany przesuwają punkt ciężkości regulacji na największe przedsiębiorstwa, których działalność może wywierać większy wpływ na klimat i środowisko.

Co stoi za proponowanymi zmianami?

Nowy cykl polityczny Komisji Europejskiej rozpoczął się od wyraźnego zwrotu w kierunku wzmacniania dobrobytu gospodarczego i zapewnienia UE globalnej konkurencyjności. Kierunek ten odzwierciedlają kluczowe dokumenty opublikowane w ostatnich miesiącach, które wyznaczają nowe priorytety działań Unii Europejskiej.

Opublikowany we wrześniu 2024 r. raport Draghiego (Draghi Report) analizuje przyszłość konkurencyjności Europy oraz wyzwania, przed którymi stoją przedsiębiorstwa działające na rynku unijnym. Zawiera konkretne rekomendacje dotyczące zmiany kierunku rozwoju europejskiej gospodarki. W nawiązaniu do tych wniosków Komisja Europejska przedstawiła Kompas Konkurencyjności (Competitiveness Compass) – ważną inicjatywę ustanawiającą strategiczne ramy działań Komisji w nowej kadencji. Dokument ten podkreśla nowe priorytety związane ze wzmacnianiem konkurencyjności oraz ograniczaniem obciążeń regulacyjnych w UE. Zakłada wspólne działania na rzecz zmniejszenia obciążeń administracyjnych przedsiębiorstw o co najmniej 25%, a w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) – o co najmniej 35%.

Według szacunków Komisji Europejskiej proponowany pakiet Omnibus ma przynieść roczne oszczędności w wysokości 4,4 mld euro, m.in. dzięki zmianom w dyrektywach CSRD i CSDDD. Jednak priorytetowe traktowanie krótkoterminowych oszczędności kosztem długofalowych korzyści środowiskowych i społecznych budzi obawy, że proponowane zmiany mogą osłabić stabilność ram regulacyjnych dotyczących zrównoważonego rozwoju, które w innym przypadku wspierałyby wdrażanie odpowiedzialnych praktyk biznesowych. Brak stabilności regulacyjnej może zahamować dotychczasowy postęp i doprowadzić do utraty przewag konkurencyjnych.

Co dalej?

Propozycja pakietu Omnibus zostanie teraz przedłożona Parlamentowi Europejskiemu i Radzie UE do rozpatrzenia i przyjęcia. Ostatecznie uzgodnione zmiany dotyczące dyrektyw CSRD i CSDDD oraz mechanizmu CBAM wejdą w życie po zakończeniu negocjacji przez te instytucje i opublikowaniu odpowiednich nowelizacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

W przypadku unijnej taksonomii Komisja Europejska najpierw zbierze opinie publiczne, a następnie przyjmie ostateczną wersję proponowanych zmian. Proces ten obejmie kilka elementów rozporządzenia w sprawie taksonomii, w tym: akt delegowany dotyczący ujawniania informacji w ramach taksonomii (Taxonomy Disclosures Delegated Act), akt delegowany dotyczący klimatu (*Taxonomy Climate Delegated Act), akt delegowany dotyczący środowiska (Taxonomy Environmental Delegated Act).

Więcej informacji:

• Komunikat prasowy Komisji Europejskiej z 26 lutego 2025 r.: European Commission Press statement 26Feb25
• Pytania i odpowiedzi Komisji Europejskiej dotyczące głównych założeń pakietu Omnibus: Commission Q&A on the main elements of the Omnibus package
• Pakiet Omnibus dotyczący zrównoważonego rozwoju: Sustainability Omnibus package
• Dokument roboczy służb Komisji Europejskiej: Commission Staff Working Document opracowany przez służby Komisji Europejskiej w celu wsparcia pakietu Omnibus i przedstawienia jego kontekstu.
• Zaproszenie do zgłaszania uwag dotyczących projektów aktów delegowanych w sprawie taksonomii: Call for Evidence on the draft Taxonomy Delegated Acts (termin zgłaszania uwag upłynął 26 marca 2025 r. o północy).