Skip to main content
system_breadcrumb_block
system_main_block

SBP udowadnia, że identyfikowalność łańcucha dostaw nie wymaga dekady – ani technologii blockchain

By Edyta Dębiec

Sustainable Biomass Program wdrożył w pełni cyfrowy, obowiązkowy system kontroli wolumenu w niewiele ponad rok. Prezes Carsten Huljus tłumaczy, czemu koszty, skala i technologia nigdy nie były realną przeszkodą — i dlaczego długiego opóźnienia FSC nie da się usprawiedliwić stopniem skomplikowania.

Kiedy dekadę temu organizacja Sustainable Biomass Program (SBP) zaczynała śledzić certyfikowany pellet drzewny i zrębki, zrzeszała zaledwie kilku posiadaczy certyfikatów. Dziś ma ich niemal 400 w 36 krajach — a każda transakcja przechodzi przez jej cyfrowy system transferu danych (DTS).

„Jeśli surowiec nie zostanie zarejestrowany, traci swoje oświadczenie zgodności SBP” — mówi prezes SBP, Carsten Huljus. „Ta zasada sprawia, że wszystko jest proste i uczciwe”.

Podczas gdy inne systemy certyfikacji wciąż prowadzą programy pilotażowe lub debatują nad technologią blockchain, platforma cyfrowa SBP po cichu wykonuje swoją pracę już od 2017 roku. „Od decyzji o pełnej cyfryzacji do uruchomienia systemu minął nieco ponad rok” — podkreśla Huljus. „Zaczęliśmy od małej skali, co roku wprowadzaliśmy ulepszenia i nigdy nie oglądaliśmy się za siebie”.

 

„Zbudowaliśmy taśmociąg dla danych”

SBP’s chief executive, Carsten Huljus

Celem nie było wyłącznie zliczanie ton. „Odbiorcy końcowi biomasy potrzebowali danych do raportowania śladu węglowego — informacji o wartości energetycznej czy pochodzeniu, a nie tylko o wielkości dostaw na wejściu i wyjściu” — wyjaśnia Huljus. „Zbudowaliśmy taśmociąg dla danych: za każdym razem, gdy zmienia się właściciel surowca, informacje podążają za nim, a do systemu można dopisywać kolejne dane”.

System łączy dziś producentów, handlowców i odbiorców końcowych biomasy — takich jak elektrownie, zakłady wapiennicze czy biorafinerie — na całym świecie, rejestrując transakcje na platformie opartej na technologii SAP i hostowanej na serwerach z certyfikatem ISO w Niemczech.

 

Fałszywe oświadczenia? „Żadnych”.

Ponieważ system jest obowiązkowy, a handel certyfikowanym surowcem SBP poza platformą DTS nie istnieje, fałszywe oświadczenia po prostu nie mają prawa przejść dalej, jeśli dane zostały poprawnie wprowadzone na poziomie producenta. „Jeśli jedno ogniwo w łańcuchu zawiedzie, certyfikacja przepada. To utrzymuje wszystkich w ryzach i eliminuje zjawisko magicznego przybywania certyfikowanego surowca w łańcuchu dostaw” — zaznacza Huljus.

Audytorzy w ramach corocznych kontroli nadal weryfikują faktury i listy przewozowe, ale większość pracy wykonuje warstwa cyfrowa. „Nigdy nie spotkaliśmy się z oporem. Dla wszystkich zaangażowanych to oczywiste rozwiązanie — chroni ich własną wiarygodność”.

 

Członkowie widzą wartość, a nie koszt

Posiadacze certyfikatów SBP płacą minimalną opłatę roczną w wysokości 1000 euro. Dzięki temu wszystkie opłaty licencyjne ponoszone przez SBP na rzecz różnych dostawców usług IT są dzielone równo między wszystkich certyfikowanych uczestników, przy czym mniej więcej połowa tej kwoty pokrywa koszt licencji systemu DTS. „Posiadaczom certyfikatów bardzo odpowiada takie rozwiązanie” — mówi Huljus. „Dokładamy wszelkich starań, aby system był jak najbardziej przyjazny dla użytkownika, stale go ulepszając na podstawie zgłaszanych uwag. Uczestnicy wykorzystują dane z DTS do raportowania wewnętrznego, zewnętrznego oraz regulacyjnego”.

 

Gotowe rozwiązanie wygrywa z budową od zera

Organizacja SBP zdecydowała się na zakup licencji i dostosowanie istniejącej platformy firmy Global Traceability Solutions, wydając na start w 2016 roku około 80 000 euro, a następnie przeznaczając od 50 000 do 80 000 euro rocznie na jej rozwój.

„To była rozsądna inwestycja” — ocenia Huljus. „Stworzenie własnej platformy cyfrowej od podstaw zajęłoby lata i kosztowało nas miliony. My skupiamy się na opracowywaniu standardów, a nie oprogramowania”.

Obecnie głównym czynnikiem kosztowym są roczne opłaty licencyjne, powiązane z liczbą posiadaczy certyfikatów SBP, które nadal pozostają niewielkie jak na globalny system certyfikacji. „Wraz ze wzrostem skali stawki licencyjne mogą spadać. Kwestia ta zależy od negocjacji między systemem certyfikacji a dostawcą platformy”.

 

Blockchain? „Strzelanie z armaty do wróbli”

SBP kilkukrotnie analizowało technologię blockchain i za każdym razem z niej rezygnowało. „To prawdopodobnie najlepsza technologia, jaką można mieć. Świetnie sprawdza się przy milionach transakcji dziennie, jak w bankowości czy kryptowalutach” — zauważa Huljus. „Ale przy naszej skali byłaby to przesada. Wydalibyśmy miliony na budowę systemu od zera, zyskując bardzo niewielką wartość dodaną”.

Co gorsza, jak dodaje prezes, uczynienie blockchaina rozwiązaniem dobrowolnym — na co zdecydowały się niektóre systemy certyfikacji — całkowicie mija się z celem. „To wiarygodność przypominająca szwajcarski ser: świetna technologia, ale pełna dziur”.

 

Integralność danych bez blockchaina? „Żaden problem”.

„Integralność wynika z zasad i ich przestrzegania, a nie z kryptografii” — podkreśla Huljus. „Dane DTS znajdują się na najnowocześniejszych, bezpiecznych serwerach w UE, każda transakcja jest rejestrowana, a sama platforma jest skalowalna, co pozwoli przyjąć znacznie więcej użytkowników w nadchodzących latach. Można osiągnąć 99% korzyści za ułamek kosztów”.

„Skoro tak niewielki system jak nasz sobie z tym poradził, większe z pewnością też dadzą radę. Problemem nie jest technologia, lecz determinacja”.

Kto już stosuje kontrolę wolumenu — i jak to działa

Kontrola wolumenu gwarantuje, że ilość certyfikowanych produktów na wyjściu nigdy nie przekracza ilości certyfikowanego surowca na wejściu. W świecie zrównoważonego rozwoju to odpowiednik księgowości podwójnego zapisu — pozwalający śledzić każdą certyfikowaną tonę, belę czy litr na całej długości łańcucha dostaw.

Oto jak wiodące systemy certyfikacji wdrożyły to rozwiązanie w praktyce:

 

RSPO – PalmTrace (olej palmowy)

  • Uruchomienie: 2017 r. (stworzony w niecałe 2 lata)
  • Co robi: Rejestruje każdą globalną transakcję certyfikowanego oleju palmowego.
  • Jak działa: W ramach modelu bilansu masy (Mass Balance) organizacji RSPO olej certyfikowany i konwencjonalny mogą być mieszane — jednak udziały surowca certyfikowanego są śledzone cyfrowo, dzięki czemu łączna sprzedaż certyfikowanego produktu nigdy nie przekracza wielkości jego produkcji.
  • Dlaczego to ważne: System jest przejrzysty, podlega audytom i cieszy się zaufaniem producentów oraz nabywców na wszystkich kontynentach.
 

Textile Exchange – Trackit (program identyfikowalności)

  • Uruchomienie: 2022 r.
  • Co robi: Trackit to centralna baza danych dotyczących certyfikatów zakresu oraz certyfikatów transakcji. Firmy mogą w niej łatwo wyszukiwać informacje i weryfikować oryginalność swoich certyfikatów bez konieczności kontaktowania się z poszczególnymi jednostkami certyfikującymi
  • Jak działa: Śledzi przepływ certyfikowanych włókien przez każdego uczestnika łańcucha dostaw, dbając o to, aby kryteria określone w standardzie Content Claim Standard organizacji Textile Exchange były spełniane na każdym etapie.
  • Dlaczego to ważne: Stanowi fundament wszystkich certyfikacji Textile Exchange, znacząco ograniczając ryzyko podwójnego naliczania oraz fałszywych oświadczeń zgodności.
 

Better Cotton Initiative – Better Cotton Platform (bawełna)

  • Uruchomienie: 2019 r. (stworzona w 18 miesięcy)
  • Co robi: Cyfrowo śledzi każdą jednostkę (kredyt) Better Cotton będącą przedmiotem obrotu w całym łańcuchu dostaw.
  • Jak działa: Gwarantuje, że sprzedawcy detaliczni i marki nie mogą deklarować sprzedaży większej ilości bawełny Better Cotton, niż produkują licencjonowani rolnicy.
  • Dlaczego to ważne: Obejmuje ponad 20% światowej produkcji bawełny, zapewniając pełny nadzór na poziomie pojedynczych transakcji.


Ostatni dzwonek na ratunek dla FSC?

Przez trzy dekady organizacja Forest Stewardship Council (FSC) przewodziła działaniom na rzecz odpowiedzialnej gospodarki leśnej, stając się najskuteczniejszym systemem certyfikacji w historii. Jednak w przededniu swojego 10. Walnego Zgromadzenia FSC staje przed kluczowymi wyzwaniami. Kwestie integralności, identyfikowalności (traceability) oraz zaufania zagrażają jego przetrwaniu. W tym cyklu publikacji poprzedzających Zgromadzenie oddajemy głos kluczowym postaciom, które miały wpływ na rozwój FSC i będą kształtować jego dalszą drogę, pytając: jak możemy zabezpieczyć przyszłość tego systemu?

Dołącz do Preferred by Nature podczas Walnego Zgromadzenia FSC 2025.

Contributors:

Benjamin Holst
Senior Communications Specialist, Global Editorial and Media
views_block:image_gallery_on_news-block_1
views_block:keep_discovering_more_similar_content-block_1
block_content:87eac28e-8426-4617-ad2c-3140dfa65aae
field_block:block_content:basic:body

Bądź na bieżąco. Zapisz się do naszego newslettera.

block_content:94b41a32-a90c-4997-a533-ad66f6283cff
field_block:block_content:basic:body