Traceability Tools Navigator — przejrzystość na rozdrobnionym rynku technologii dla zrównoważonego rozwoju

Wraz ze wzrostem presji regulacyjnej dotyczącej globalnych łańcuchów dostaw dynamicznie rozwija się rynek cyfrowych narzędzi do traceability. Dla wielu firm poruszanie się po tym rynku staje się jednak coraz większym wyzwaniem. Zdaniem Tobiasa Stäuble, Global Traceability Lead w Preferred by Nature, rozwiązaniem nie jest promowanie jednej platformy, lecz zwiększenie przejrzystości całego ekosystemu dostępnych narzędzi.

Nowy Traceability Tools Navigator opracowany we współpracy z WWF i częściowo finansowany przez ISEAL Innovations Fund, ma zapewnić neutralny przegląd dostępnych systemów. Inicjatywa ma charakter non-profit i — jak podkreśla Stäuble — została świadomie zaprojektowana bez komercyjnych uprzedzeń.

“Rynek jest całkowicie otwarty — mówi. – Regulatorzy nie mogą faworyzować żadnych narzędzi. W efekcie operatorzy i pozostali uczestnicy łańcucha dostaw muszą samodzielnie odnajdywać się w bardzo dynamicznym ekosystemie”.

“Naszym celem było stworzenie neutralnego źródła informacji, które pozwoli porównywać narzędzia w oparciu o wspólne ramy funkcjonalności" — dodaje Stäuble.

Fala nowych narzędzi

Zapotrzebowanie na rozwiązania traceability znacząco wzrosło pod wpływem regulacji takich jak EUDR, a także wymogów wynikających z systemów certyfikacji i korporacyjnych zobowiązań ESG. Wiele z tych obowiązków opiera się na zdolności firm do gromadzenia i analizowania danych z łańcucha dostaw, w tym danych geolokalizacyjnych oraz informacji dotyczących ryzyka wylesiania.

W odpowiedzi na rosnące potrzeby na rynku pojawiła się fala nowych dostawców oferujących rozwiązania obejmujące zarówno zbieranie danych na etapie pozyskania surowców, jak i satelitarne monitorowanie lasów.

“Potrzeba zapewnienia traceability znacząco wzrosła w ostatnich latach pod wpływem wielu czynników – wyjaśnia Stäuble. – Jednak wraz z tym pojawiło się również zamieszanie. Różne grupy użytkowników sygnalizowały potrzebę większej przejrzystości dotyczącej sposobu działania tych narzędzi i zakresu oferowanych funkcji.”

Przełamywanie barier

Navigator nie ocenia ani nie rekomenduje konkretnych produktów. Zamiast tego mapuje dostępne narzędzia w oparciu o wspólne ramy funkcjonalności opracowane dzięki szerokim konsultacjom z ekspertami, dostawcami technologii i użytkownikami. W pierwszej wersji platformy prezentowane informacje będą opierały się na danych udostępnianych przez samych dostawców narzędzi. Jednak do końca 2026 r. planowane jest wdrożenie opcjonalnego, płatnego procesu weryfikacji.

“Naszym celem było stworzenie neutralnego źródła informacji, które pozwoli porównywać narzędzia w oparciu o wspólne ramy funkcjonalności" – podkreśla Stäuble.

U podstaw projektu leżą interoperacyjność i dążenie do większej spójności systemów. Dzięki zwiększeniu przejrzystości funkcjonalności — od zakresu obsługiwanych surowców po możliwości oceny ryzyka — partnerzy inicjatywy chcą ograniczyć powielanie działań oraz wspierać kompatybilność pomiędzy poszczególnymi rozwiązaniami.

"Budujemy to narzędzie w sposób, który pozwoli mu rozwijać się wraz z potrzebami użytkowników" – dodaje Stäuble, podkreślając, że dostawcy mogą zgłaszać dodatkowe funkcjonalności oraz przekazywać uwagi służące aktualizacji wspólnych ram oceny.

Dla kogo jest to rozwiązanie?

Głównymi odbiorcami platformy są operatorzy objęci obowiązkami regulacyjnymi, traderzy zobowiązani do wdrażania cyfrowych systemów traceability, organizacje certyfikujące rozważające partnerstwa technologiczne oraz organy przygotowujące się do egzekwowania przepisów.

Koszty pozostają istotnym elementem całego ekosystemu. Publicznie dostępne zbiory danych — w tym dane udostępniane przez instytucje UE — mogą w niektórych przypadkach wspierać proces due diligence. Jednak bardziej zaawansowane analizy, obejmujące m.in. aktualne zobrazowania satelitarne, wiążą się z dodatkowymi kosztami.

“Przykładowo, wysokorozdzielcze dane satelitarne dostosowane do konkretnego czasu i lokalizacji czy ekspercka analiza danych z łańcucha dostaw oraz materiału dowodowego generują koszty – wyjaśnia Stäuble. – Dlatego takie narzędzia nie są bezpłatne. Umożliwiają jednak bardziej precyzyjną i wiarygodną ocenę ryzyka wylesiania.”

Jednocześnie podkreśla, że Navigator nie ma pełnić roli arbitra rynku.

“Nie chcemy przesadzać ani rekomendować rozwiązań, co do których nie mamy pewności, że rzeczywiście zasługują na jednoznaczną rekomendację.”

Zamiast tego platforma ma zapewnić uporządkowaną przejrzystość w szybko rozwijającym się sektorze. Jak podsumowuje Stäuble, celem inicjatywy jest dopilnowanie, aby rosnącym oczekiwaniom wobec traceability towarzyszył łatwiejszy dostęp do rzetelnych informacji o narzędziach, które mają te oczekiwania realizować.

Projekt realizowany jest dzięki grantowi z ISEAL Innovations Fund, wspieranego przez Swiss State Secretariat for Economic Affairs (SECO) oraz UK International Development rządu Wielkiej Brytanii. Obecnie trwają konsultacje dotyczące kryteriów i projektowania platformy, a pierwsza wersja testowa ma być gotowa w I kwartale 2026 r.

Featured photo courtesy of Tobias Stäuble / Preferred by Nature