Komisja Europejska sygnalizuje prawdopodobne opóźnienie we wdrażaniu EUDR – co jest stawką?
Rozporządzenie UE w sprawie produktów niepowodujących wylesiania (EUDR), którego stosowanie miało rozpocząć się w grudniu 2025 r., może zostać ponownie odroczone o kolejny rok. Z pisma Komisji Europejskiej wynika, że istnieją poważne obawy dotyczące gotowości systemu informatycznego, na którym opiera się wdrażanie przepisów. Sytuacja ta ponownie zwiększa niepewność wśród firm objętych obowiązkami wynikającymi z rozporządzenia, a także innych uczestników łańcuchów dostaw, z których wielu poczyniło już znaczne inwestycje w przygotowania do jego wdrożenia.
Na początku tego tygodnia europejska komisarz ds. środowiska Jessika Roswall napisała do przewodniczących Komisji Ochrony Środowiska Parlamentu Europejskiego oraz Rady UE ds. Środowiska. W liście, do którego dotarł portal Euractiv, ostrzegła, że system informatyczny zaprojektowany do przyjmowania i przetwarzania oświadczeń o należytej staranności na potrzeby rozporządzenia UE w sprawie produktów niepowodujących wylesiania (EUDR) prawdopodobnie nie poradzi sobie z przewidywaną liczbą zgłoszeń.
Zgodnie z oceną samej Komisji Europejskiej system może działać na „nieakceptowalnym poziomie wydajności” lub doświadczać „powtarzających się i długotrwałych zakłóceń”. Uniemożliwiłoby to firmom rejestrowanie się jako podmioty, składanie oświadczeń o należytej staranności oraz przekazywanie informacji wymaganych do celów celnych, co w praktyce sparaliżowałoby wdrażanie przepisów.
Aby uniknąć takich zakłóceń, w liście wskazano, że Komisja rozważa odroczenie o rok rozpoczęcia stosowania EUDR, które jest obecnie zaplanowane na 30 grudnia 2025 r. Przed formalnym ogłoszeniem decyzji odbędą się konsultacje z Parlamentem Europejskim i Radą UE.
Sygnały szerszych zmian
Choć list wskazuje jedynie na możliwość odroczenia stosowania rozporządzenia, wywiad z komisarz Roswall przeprowadzony tego samego dnia sugeruje, że intencje Komisji są bardziej konkretne. Wypowiadając się przed posiedzeniem Rady ds. Rolnictwa i Rybołówstwa (AGRIFISH), komisarz ponownie zwróciła uwagę na problemy związane z systemem informatycznym i potwierdziła, że podejmie rozmowy ze współprawodawcami, aby „zabiegać” o roczne odroczenie stosowania EUDR.
Co istotne, komisarz poruszyła również w rozmowach z prawodawcami kwestię uproszczenia rozporządzenia. Może to świadczyć o tym, że rozważane są także zmiany w jego treści. Jeśli tak, byłoby to zgodne z pojawiającymi się przypuszczeniami, że EUDR może zostać uwzględnione w szerszym pakiecie uproszczeń przepisów dotyczących ochrony środowiska, którego publikacji spodziewano się pod koniec 2025 r. Komisja Europejska niedawno zakończyła konsultacje w ramach procedury Call for Evidence dotyczące tej kwestii.
Co to oznacza dla zainteresowanych stron?
Ściśle rzecz biorąc, dotychczasowe działania nie stanowią formalnego wniosku o odroczenie stosowania ani zmianę przepisów. Komisja Europejska nie przedstawiła projektu aktu prawnego w tej sprawie, a Parlament Europejski ani Rada UE nie przeprowadziły głosowania. Odroczenie staje się jednak coraz bardziej prawdopodobne, a część mediów przedstawia je już jako przesądzone. Wydaje się również, że aktywnie rozważane są dalsze zmiany w przepisach.
W obliczu tak dużej niepewności zainteresowane strony na całym świecie nie wiedzą, czego mogą się spodziewać.
Dla podmiotów prowadzących działalność, przedsiębiorców handlowych i partnerów w łańcuchach dostaw obecna sytuacja tworzy trudny paradoks. Rozporządzenie nadal obowiązuje i nie zostało zmienione, jednak możliwość odroczenia jego stosowania może zniechęcać firmy do dalszych inwestycji w przygotowania. W rezultacie wiele z nich może nie być gotowych, gdy obowiązki ostatecznie zaczną obowiązywać.
Firmy, które zainwestowały już w systemy, narzędzia identyfikowalności i dostosowanie źródeł zaopatrzenia, mogą czuć się poszkodowane, podczas gdy konkurenci, którzy odłożyli działania na później, mogą zyskać niezamierzoną przewagę. Niepewność może również dotknąć producentów i dostawców, którym obiecano wyższe ceny za materiały spełniające wymogi — nabywcy mogą bowiem ponownie rozważyć swoje wcześniejsze zobowiązania.
Co należy zrobić?
Preferred by Nature podtrzymuje swoje dotychczasowe zalecenia dla firm. Rekomendujemy, aby zainteresowane strony:
Kontynuowały działania na rzecz eliminacji wylesiania z łańcuchów dostaw.
Kontynuowały przygotowania do wypełnienia obowiązków w zakresie należytej staranności zgodnie z planem. Warto patrzeć na sytuację z szerszej perspektywy i nie tracić z oczu długoterminowych celów.
Do czasu oficjalnego potwierdzenia zmian rozpoczęcie stosowania EUDR nadal jest przewidziane na 30 grudnia 2025 r. Jeśli termin ten zostanie ostatecznie przesunięty, zmianie może ulec jedynie harmonogram egzekwowania przepisów. Nawet gdyby rozporządzenie zostało zmodyfikowane, oczekuje się, że podstawowy obowiązek firm polegający na zapewnieniu, iż ich łańcuchy dostaw surowców są wolne od wylesiania, pozostanie w mocy.
Uważnie śledziły rozwój sytuacji i były gotowe dostosować swoje działania po podjęciu formalnych decyzji.
- Traktowały obecny okres jako czas niepewności, a nie bezczynności.
Rozporządzenie EUDR zostało przyjęte w 2023 r. przy zdecydowanym poparciu społecznym, odzwierciedlającym szerokie oczekiwania dotyczące przeciwdziałania wylesianiu i degradacji lasów związanym ze zmianą klimatu i utratą różnorodności biologicznej. Ewentualne odroczenie nie zmieni przyczyn tych zjawisk ani kierunku zmian, który wymaga od przedsiębiorstw skuteczniejszego uwzględniania ryzyk środowiskowych i społecznych w ich łańcuchach wartości. Niezależnie od tego, czy obowiązki zaczną być egzekwowane w 2025 r., czy później, firmy, które już teraz będą konsekwentnie realizować przyjęte działania, unikną kosztownych opóźnień i konieczności nadrabiania zaległości, gdy przepisy zaczną być egzekwowane.
Więcej informacji na temat EUDR, można znaleźć na naszej dedykowanej stronie.
Nie masz pewności, czy Twoja firma podlega wymogom EUDR? Sprawdź to za pomocą naszego EUDR Scoping Tool.
Potrzebujesz wsparcia w realizacji obowiązków w zakresie należytej staranności? Zapoznaj się z naszym Due Diligence Toolkit.
For more information, please contact:
